Za politykę państwa w zakresie ubezpieczeń społecznych odpowiedzialny jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. To on gromadzi składki obywateli oraz zajmuje się dystrybucją świadczeń i zasiłków. Nie ustala natomiast ich wysokości – ten zakres działań zabezpieczony jest odgórnie, ustawowo. Wszystkie składki ZUS obliczane są procentowo, w oparciu o podstawę wymiaru składek. Generalnie, bazę do obliczenia podstawy wymiaru składek dla każdego obywatela, stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Jednak dla niektórych grup społecznych bazą tą są stawki ZUS. Dokładniejsze wyjaśnienia dotyczące podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zawiera artykuł 18 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku. Natomiast stawki ZUS to dane Głównego Urzędu Statystycznego dotyczące przeciętnego wynagrodzenia ( ogłaszane za miniony kwartał); przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej ( ogłaszane za poprzedni rok kalendarzowy); minimalnego wynagrodzenia za pracę ( ogłaszanego po upływie pierwszego kwartału na dany rok). Dane o wysokościach stawek ogłaszane są w Obwieszczeniach Prezesa GUS. Stawki te stanowią bazę do ustalenia podstawy wymiaru składki ZUS działalność gospodarcza. Odnosi się to do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które zobowiązane są same zgłaszać siebie i osoby współpracujące do ubezpieczeń społecznych, oraz opłacać odpowiednie składki. Podstawę składki ZUS działalność gospodarcza stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Składka ta ustalana jest kwotowo na okres jednego roku kalendarzowego.